Εποχική και ολοετής αλλεργική ρινίτιδα

Εποχική και ολοετής αλλεργική ρινίτιδα

Από τα συμπτώματα στην οριστική αντιμετώπιση

Η αλλεργική ρινίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες χρόνιες παθήσεις, επηρεάζοντας 1 έως 3 από τους 10 ενήλικες και πάνω από 4 στα 10 παιδιά  παγκοσμίως. Πρόκειται για μια μη λοιμώδη φλεγμονή του ρινικού βλεννογόνου, η οποία οφείλεται σε υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε εισπνεόμενα αλλεργιογόνα (γύρεις, ακάρεα οικιακής σκόνης, επιθήλια ζώων κ.α.). Κατά την έκθεση σε αυτά, ενεργοποιούνται κύτταρα του οργανισμού και απελευθερώνουν ισταμίνη και άλλες ουσίες, με αποτέλεσμα αγγειοδιαστολή (δηλαδή αύξηση της διαμέτρου των αγγείων) και οίδημα (πρήξιμο) στον βλεννογόνο της μύτης. Σε αυτό το χαρακτηριστικό αίσθημα «μπουκώματος» από το οποίο υποφέρουν συνήθως οι ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα, συμβάλουν ο ερεθισμός των νευρικών απολήξεων και η υπερέκκριση βλέννας.

Στην πράξη, η αλλεργική ρινίτιδα ταξινομείται με βάση το πότε εμφανίζονται καθώς και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Έτσι διακρίνεται σε εποχική με εμφάνιση συμπτωμάτων σε συγκεκριμένες περιόδους του έτους και οφείλεται κυρίως στη γύρη των δέντρων (όπως η ελιά και το κυπαρίσσι), των αγρωστωδών (γρασίδι) και των ζιζανίων (όπως το περδικάκι). Σε αντίθεση με την εποχική, η ολοετής επιμένει καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και οφείλεται σε αλλεργιογόνα όπως τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, οι μύκητες (μούχλα) και τα επιθήλια κατοικίδιων ζώων (κυρίως γάτας και σκύλου). Ανάλογα με τη συχνότητα των συμπτωμάτων διακρίνουμε τη διαλείπουσα (με διάρκεια συμπτωμάτων λιγότερο από 4 ημέρες την εβδομάδα ή για λιγότερο από 4 συνεχόμενες εβδομάδες το χρόνο) ή επίμονη ρινίτιδα (με διάρκεια πάνω από 4 ημέρες την εβδομάδα και για περισσότερες από 4 εβδομάδες). Τέλος με βάση την επιβάρυνση της καθημερινότητας του ασθενούς από τα συμπτώματα, χαρακτηρίζουμε τη ρινίτιδα ως ήπια, μέτρια ή σοβαρή.

Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται οι παροξυσμικοί πταρμοί (συνεχόμενα φταρνίσματα), η διάφανη ρινική καταρροή, ο έντονος ρινικός κνησμός (φαγούρα) και η ρινική συμφόρηση (μπούκωμα). Πολύ συχνά συνυπάρχει αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η οποία εκδηλώνεται με αυξημένη δακρύρροια, ερυθρότητα και φαγούρα στα μάτια. Επίσης, ενδέχεται να εμφανιστεί οπισθορινική καταρροή (εκκρίσεις που κατεβαίνουν προς τον φάρυγγα), βήχας, καθώς και ξηρότητα στο στόμα λόγω της αναγκαστικής στοματικής αναπνοής. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται ακόμη και μαύροι κύκλοι κάτω από τα μάτια, εξαιτίας της χρόνιας φλεβικής συμφόρησης που προκαλείται από τη δυσκολία στη φυσιολογική ρινική αναπνοή. Επιπλέον, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών με αλλεργία σε γύρεις μπορεί να εμφανίσει το σύνδρομο αλλεργίας γύρεων-τροφών (pollen-food allergy syndrome, PFAS), γνωστό και ως σύνδρομο στοματικής αλλεργίας (oral allergy syndrome, OAS)  παρουσιάζοντας φαγούρα ή πρήξιμο στο στόμα όταν καταναλώνει ορισμένα ωμά φρούτα, λαχανικά ή ξηρούς καρπούς που περιέχουν πρωτεΐνες οι οποίες ομοιάζουν δομικά με πρωτεΐνες που περιέχονται στη γύρη.

Η αλλεργική ρινίτιδα συχνά συγχέεται με το κοινό κρυολόγημα ή με τη μη αλλεργική ρινίτιδα, ωστόσο υπάρχουν σαφείς διαφορές. Το κρυολόγημα είναι ιογενής λοίμωξη που συνοδεύεται συχνά από πυρετό, σωματική καταβολή, μυαλγίες και παχύρρευστες εκκρίσεις, με αποδρομή των συμπτωμάτων εντός 5-10 ημερών. Αντίθετα, η αλλεργική ρινίτιδα δεν προκαλεί πυρετό, επιμένει για όσο διάστημα υπάρχει έκθεση στο αλλεργιογόνο ενώ χαρακτηριστικός είναι ο κνησμός στο εσωτερικό της μύτης. Αν η αλλεργική ρινίτιδα παραμείνει χωρίς κατάλληλη διάγνωση και αντιμετώπιση, μπορεί να συμβάλει σε εμφάνιση σχετιζόμενων παθήσεων όπως χρόνια ιγμορίτιδα, ρινικοί πολύποδες και εκκριτική ωτίτιδα στα παιδιά. Επιπλέον, πέρα από τις διαταραχές ύπνου που προκαλεί, αυξημένος είναι ο κίνδυνος εξέλιξης της και εμφάνισης αλλεργικού άσθματος, το οποίο αφορά κατώτερο αναπνευστικό σύστημα και περιλαμβάνει συμπτώματα όπως βήχας, δύσπνοια και συριγμός.

Η έγκυρη διάγνωση τίθεται στο αλλεργιολογικό ιατρείο μέσω των δερματικών δοκιμασιών νυγμού (skin prick tests), μιας ανώδυνης και ταχείας διαδικασίας που προσφέρει αποτελέσματα σε μόλις 15-20 λεπτά, ή μέσω ειδικών αιματολογικών εξετάσεων (προσδιορισμός ειδικών IgE αντισωμάτων).

Η θεραπευτική προσέγγιση είναι πάντα εξατομικευμένη και περιλαμβάνει τη χρήση αντιισταμινικών δεύτερης γενιάς (που δεν προκαλούν υπνηλία) για τον έλεγχο των πταρμών και της καταρροής. Παράλληλα τα ενδορινικά κορτικοστεροειδή (ρινικά σπρέι) αποτελούν τη δραστικότερη θεραπεία για τη μείωση της φλεγμονής και της ρινικής συμφόρησης. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη χρήση των αποσυμφορητικών σπρέι που είναι διαθέσιμα στο εμπόριο και περιέχουν αγγειοσυσπαστικές ουσίες. Η αλόγιστη χρήση αυτών για περισσότερες από 3-5 ημέρες μπορεί να προκαλέσει «φαρμακευτική ρινίτιδα», μια κατάσταση εθισμού στις ουσίες αυτές, όπου ο ρινικός βλεννογόνος παρουσιάζει εντονότερο οίδημα μόλις περάσει η δράση τους.

Τέλος, η μόνη αιτιολογική θεραπεία που δεν περιορίζεται στην προσωρινή ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά αντιμετωπίζει το αίτιο της αλλεργίας, είναι η Ειδική Ανοσοθεραπεία (απευαισθητοποίηση).Μέσω της τακτικής χορήγησης σταδιακά αυξανόμενων ποσοτήτων του υπεύθυνου αλλεργιογόνου (με υπογλώσσιες σταγόνες/δισκία ή υποδόριες ενέσεις), το ανοσοποιητικό σύστημα «εκπαιδεύεται» ώστε να αναπτύξει ανοχή σε αυτό.Η ανοσοθεραπεία προσφέρει μακροχρόνια ή και μόνιμη απαλλαγή από τα συμπτώματα, μειώνει δραστικά την ανάγκη για λήψη φαρμάκων και προλαμβάνει την εξέλιξη της ρινίτιδας σε άσθμα.Εάν αντιμετωπίζετε χρόνια ρινικά συμπτώματα, ο αλλεργιολογικός έλεγχος είναι το πρώτο και ουσιαστικότερο βήμα για να ανακτήσετε την ποιότητα της ζωής σας.

Έχετε συμπτώματα συμβατά με αλλεργική ρινίτιδα; Eπικοινωνήστε με το ιατρείο μας για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας.